Accéder au contenu principal

Επέτειος Δημοψηφίσματος: Είναι δεσμευτική η λα'ι'κή ετυμηγορία για την κυβέρνηση;


Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2016 Χρήστος Ηλ.Τσίχλης Δικηγόρος Αθηνών Στο Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου του 2015,οι έλληνες πολίτες σε ποσοστό 61,3% είπαν όχι στο πακέτο μέτρων της ευρωπα'ι'κής... επιτροπής,δηλαδή στο πακέτο Γιούνκερ.Στην διαπραγμάτευση όμως της 12ης-13ης Ιουλίου 2015,ο πρωθυπουργός με τον υπουργό οικονομικών,υπέγραψαν σκληρότερο πακέτο μέτρων από το πακέτο Γιούνκερ.Το Δημοψήφισμα ήταν συμβουλευτικό,υποστηρίζει η κυβέρνηση.Όμως,η μη εφαρμογή του αποτελέσματος,συνιστά περιφρόνηση προς την ίδια την λαϊκή κυριαρχία.Η "απόφαση του λαού", ανεξάρτητα από την τυπική νομική δύναμη του αποτελέσματος,καθιστά τη λαϊκή ετυμηγορία τουλάχιστον πολιτικά "αποφασιστική" .Άλλωστε,η απόφαση διενέργειας Δημοψηφίσματος,είχε ως στόχο τον σεβασμό του αποτελέσματος,τον σεβασμό της λαϊκής ετυμηγορίας.Σε διαφορετική περίπτωση,δεν υπήρχε λόγος διενέργειας Δημοψηφίσματος,με κόστος 115 εκατ.ευρώ σε περίοδο οικονομικής κρίσης. Δημοψήφισμα για εθνικό θέμα είναι δεσμευτικό. Μετά την αναθεώρηση του 1986 αναγνωρίζεται ρητά η δεσμευτικότητα για την δεύτερη μορφή δημοψηφίσματος και η πρώτη μορφή δημοψηφίσματος είναι δεσμευτική, αφού τελικά το ίδιο το Σύνταγμα δεν προβλέπει ένα αμιγώς αντιπροσωπευτικό πολίτευμα, αλλά μία μικτή μορφή του που προβλέπει και εξαιρέσεις ως προς την άσκηση της νομοθετικής εξουσίας. Ωστόσο, στην δεύτερη περίπτωση η δεσμευτικότητα προβλέπεται με ρητό τρόπο. Ακόμη δηλαδή κι αν δεν γίνει δεκτό το επιχείρημα ως a contrario, υπάρχει μια περίπτωση που το Σύνταγμα προβλέπει τη διαδικασία για την υλοποίηση της δεσμευτικότητας του δημοψηφισματικού αποτελέσματος. Οι εξαιρέσεις από έναν κανόνα πρέπει να προβλέπονται με ρητό τρόπο. Το βέβαιο είναι ότι η λαϊκή ετυμηγορία για ένα κρίσιμο εθνικό θέμα βρίσκεται εξ ορισμού στο σημείο συνάντησης της νομικής με την πολιτική. Το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος για εθνικό θέμα δεν μπορεί να είναι a priori ούτε αμιγώς νομικός κανόνας, ούτε βέβαια μόνο πολιτική τοποθέτηση. Στα νομικά ένας κανόνας είναι "ατελής" όταν η παράβασή του δεν προβλέπει κάποια μορφής κύρωση. Στην περίπτωση της "παράβασης" ενός δημοψηφισματικά θεσπισθέντος κανόνα, η κύρωση δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική: το πολιτικό κόστος της εξουσίας που θα παραβιάσει τη λαϊκή βούληση (στην περίπτωση βέβαια που έχουμε έγκριση ή απόρριψη νομοσχεδίου και ο ΠτΔ δεν πράξει τα δέοντα θα έχουμε και άλλες κυρώσεις, αλλά εδώ εξετάζουμε το αμφισβητούμενο θέμα του δημοψηφίσματος για κρίσιμο εθνικό θέμα). Είναι δεδομένο ότι συμβουλευτικό ή μη, το δημοψήφισμα έχει αυξημένη πολιτική βαρύτητα. Το πολιτικό κόστος για την περιφρόνηση της λαϊκής βούλησης που εκφράζεται για ένα θέμα με τον πιο πανηγυρικό, δημόσιο, επίσημο και θεσμικό τρόπο, θα είναι τεράστιο και αναπόφευκτο. Στην Αγγλία ο πρωθυπουργός,υπέβαλε την παραιτησή του και δήλωσε σεβασμό του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος. Tα όρια της δεσμευτικότητας ελέγχονται βέβαια δικαστικά, από φορείς που δεν υπόκεινται σε πολιτικό κόστος: τους θεσμούς του κράτους δικαίου. Ένα δικαστήριο έχει κάθε νομιμοποίηση να ελέγξει την νομιμότητα ενός δημοψηφίσματος όταν με αυτό καταργούνται θεμελιώδεις κανόνες όπως η αρχή της ίσης μεταχείρισης. Το δημοψήφισμα του 2008 στην Καλιφόρνια για την απαγόρευση των γάμων ομοφύλων ανατράπηκε δικαστικά, επειδή το δικαστήριο έκρινε ότι παραβίαζε την αρχή της ισότητας που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα. Αλλά μέχρι την ακύρωσή του, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν τυπικά νομικά δεσμευτικό. Η τελική απάντηση στο ερώτημα περί του αν το δημοψήφισμα για κρίσιμο εθνικό θέμα είναι τελικά δεσμευτικό ή συμβουλευτικό θα πρέπει να εξαρτάται από το ίδιο το ερώτημα που τίθεται κάθε φορά και κατά πόσον η απάντηση του εκλογικού σώματος θεσπίζει ή όχι έναν κανόνα δικαίου. Το Σύνταγμα σιωπά, επιτρέποντας τα πάντα. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν "λήψη του ζητουμένου", στην πραγματικότητα όμως δεν είναι και έχει περισσότερο σχέση με την ίδια την φύση των κανόνων ως νομικά δεσμευτικών ή μη. Εάν το ερώτημα λοιπόν για το κρίσιμο εθνικό θέμα επιδέχεται απάντησης με τη θέσπιση ενός κανόνα δικαίου , το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι νομικά δεσμευτικό και η απάντηση του λαού παράγει το συγκεκριμένο κανόνα που δεσμεύει τα κρατικά όργανα να τον υλοποιήσουν, χωρίς περιθώρια απόκλισης. Εάν όμως τίθεται ένα επί της αρχής ερώτημα για εθνικό θέμα , η υλοποίηση του οποίου εξαρτάται από μία δέσμη πολιτικών που θα πρέπει να τεθούν ως προτεραιότητες, η ίδια η απάντηση δεν μπορεί να έχει τη φύση ενός δεσμευτικού κανόνα δικαίου, αφού δεν παράγει δέσμια αρμοδιότητα ως προς την επιλογή των μέσων υλοποίησης, όπως στο προηγούμενο παράδειγμα. Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν μπορεί παρά να είναι μια γενική κατευθυντήρια γραμμή, μια πολιτική απόφαση μη επιδεχόμενη νομικής δεσμευτικότητας. Η συνταγματική αναθεώρηση του 1986, με γενικότερο στόχο την αποψίλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας από τις "υπερεξουσίες" του έθεσε στο στόχαστρο και το άρθρο 44. Μετριάζοντας την πρωτοβουλία του Προέδρου για την κήρυξη δημοψηφίσματος, πρόκρινε την έγκριση του εγχειρήματος από τη Βουλή. Παράλληλα, προσέθεσε τη δεύτερη μορφή δημοψηφίσματος, η οποία αφορά την προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία για ένα ήδη ψηφισμένο νομοσχέδιο που αφορά σοβαρό κοινωνικό ζήτημα. Ψηφισμένο είναι το νομοσχέδιο το οποίο έχει ήδη μεν θεσπιστεί από τη Βουλή, αλλά δεν έχει ακόμη εκδοθεί και δημοσιευθεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μεταξύ δηλαδή αυτών των δύο πράξεων (ψήφιση από τη Βουλή, έκδοση από τον ΠτΔ) παρεμβάλλεται το δημοψήφισμα, με το οποίο ο λαός θα εγκρίνει ή θα απορρίψει το συγκεκριμένο νομοθέτημα. Το Σύνταγμα αναφέρει όταν εάν το νομοσχέδιο υπερψηφισθεί, τότε ο μήνας εντός του οποίου ο ΠτΔ πρέπει να εκδώσει και να δημοσιεύσει το νόμο εκκινεί από την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος (κι όχι από την ψήφισή του από τη Βουλή). Πέρα από τις ενστάσεις για το αν τα δημοψηφίσματα αποτελούν ύψιστη δημοκρατική λειτουργία, αν δεν συνοδεύονται από δικλείδες που να διασφαλίζουν την πραγματική βούληση της πλειοψηφίας για να αποκλείουν τον θρίαμβο της συγκυρίας ,τίθεται ένα καθοριστικό ερώτημα:Εχει δικαίωμα η κυβέρνηση να «διορθώσει»το αποτέλεσμα δημοψηφίσματος, διαστρέφοντας τη λαϊκή βούληση; tromaktiko

Posts les plus consultés de ce blog

Οχι .Το Grexit δεν έχει πεθάνει

Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017 Το Grexit δεν έχει πεθάνει , δεν πρόκειται να αφήσω αυτή την είδηση να περάσει στα ψιλά λόγω του ότι τα φώτα της δημοσιότητας είναι στραμμένα τούτες τις ημέρες σε άλλες ειδήσεις. Γιατί θα πρέπει να ξέρετε ότι η είδηση βγήκε από το συνέδριο του Economist στη Φρανκφούρτη και έγινε λόγος πάλι για Grexit. Και μάλιστα ενώπιον του υπουργού Οικονομικών Ευ. Τσακαλώτου (φωτογραφία). Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Η αλήθεια είναι πως δεν γίναμε πιο σοφοί για το τι θα γίνει για το χρέος στο Eurogroup του Λουξεμβούργου 15 Ιουνίου. Να σας πληροφορήσω πως το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο αρχοντικό ξενοδοχείο Steigenberger Frankfurter Hof, το οποίο χρονολογείται από το 1876 και είναι στην καρδιά της οικονομικής περιοχής και του ιστορικού κέντρου της πόλης της Φρανκφούρτης. Η περιοχή μαθαίνω είναι οικεία στον κεντρικό τραπεζίτη Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος στην ομιλία που έκανε στο συνέδριο έδειξε πως αισθανόταν άνετα απέναντι στο γερμανικό κοινό. Πιο σφιγμένος ήταν…